از دیرباز در ایران استفاده از خواص گیاهان در طب سنتی و درمان بیماری‌های مختلف استفاده می‌شده است. گاهی‌اوقات درمان‌های طبیعی و گیاهی بهتر از داروهای شیمیایی عمل می‌کنند. یکی از این گیاهان بسیار مفید و درمانی بادرنجبویه است که خواص فراوان آن بر سلامت قلب، بیماری‌های کبد و دیابت غیرقابل انکار است. در این مطلب شما را با خواص بادرنجبویه برای سلامتی و کمک به کنترل بیماری‌ها آشنا می‌کنیم، تا انتهای مطلب با ما همراه باشید تا با عوارض احتمالی دمنوش بادرنجبویه هم آشنا شوید و مطمئن شوید مصرف آن برای شما بی‌ضرر است.

نام علمی این گیاه ملیسا (Melissa officinalis) به‌معنای زنبورعسل است که ریشه‌ی یونانی دارد. ازآنجایی‌که زنبورعسل به گل‌های سفید و کوچک این گیاه علاقه‌ی زیادی دارد، این اسم کاملا مناسب به‌نظر می رسد. بادرنجبویه از خانواده‌ی نعناع است. به‌سرعت رشد می‌کند و در اصل بومیِ مناطق جنوب اروپا، نواحی مختلف خاورمیانه و آسیای مرکزی است. بااین‌حال، هم‌اکنون در آمریکا و بسیاری از نقاط جهان نیز کشت می‌شود.

خواص بادرنجبویه

1- محافظت از قلب و کبد

یکی از مهم‌ترین خواص بادرنجبویه که مطالعات زیادی روی آن انجام شده است، محافظت از قلب و کبد است.

استفاده از اسانس بادرنجبویه در رایحه‌درمانی، تری‌گلسیرید خون (چربی خون) را پایین می‌آورد و به سنتز کلسترول در کبد کمک می‌کند. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۲ نشان داد که استنشاق روغن بادرنجبویه از عواملی که به رشد دائمی سلول‌های سرطانی کبدی منجر می‌شوند جلوگیری می‌کند.

پژوهشگران در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۶ دریافتند که تپش قلب و فشار خون بالا در حیواناتی که این گیاه را به‌شکل خوراکی به آنها داده بودند تا حد زیادی کاهش یافت.

به‌نظر می‌رسد بادرنجبویه روی سازوکار و پالس‌های الکتریکی قلب تأثیر قابل‌توجهی دارد.

در گذشته در طب سنتی ایران از این گیاه به‌عنوان درمانی برای تپش قلب استفاده می‌کردند. محققان پس از یک دوره‌ی آزمایشیِ استفاده از عصاره‌ی برگ‌های بادرنجبویه روی افراد دریافتند که تپش قلب آنها تا حد زیادی کاهش یافته است. البته آرام‌شدن تپش قلب از یک سو ممکن است با تأثیر بادرنجبویه بر خلق‌وخوی انسان در ارتباط باشد. کمی بعد درباره‌ی این موضوع هم صحبت خواهیم کرد.

یکی دیگر از مزایای بادرنجبویه تأثیر آن روی آریتمی قلبی است. آریتمی به حالتی می‌گویند که در آن ضربان قلب سریع‌تر یا آهسته‌تر از حالت عادی یا در فواصل زمانی یکسان، نامنظم است. به‌نظر می‌رسد بادرنجبویه می‌تواند احتمال وقوع تپش نابهنگام، تاکی کاردی (ضربان قلب بالا یا تندتپشی) و فیبریلاسیون قلب (مشکل در ضربان قلب) را بدون ایجاد عوارض جانبی کاهش دهد.

براساس تحقیقات، عصاره‌ی بادرنجبویه تغییرات عمده‌ای در نتایج الکتروکاردیوگرام (نوار قلب) ایجاد می‌کند که به‌نظر می‌رسد فواصل زمانی الکتریکی را افزایش می‌دهد. البته هنوز مزایای بالینی آن کاملا روشن نیست. اما مطالعه‌ای آزمایشی در ایران که برای اولین بار این نتایج را تأیید کرد، درواقع به کشف بزرگی دست یافت.

2- عامل ضدباکتری طبیعی است

بادرنجبویه سابقه‌ای طولانی در طب سنتی دارد. به‌همین‌دلیل محققان چگونگی اثربخشی آن را بر محافظت بدن دربرابر عوامل ایجادکننده‌ی بیماری مانند باکتری‌های مضر مطالعه کرده‌اند. به‌نظر می‌رسد بادرنجبویه ویژگی‌های ضدباکتری دارد و می‌تواند از بدن دربرابر باکتری‌های عفونی محافظت کند.

روغن بادرنجبویه به‌ویژه دربرابر قارچ کاندیدا فعالیت ضدباکتریایی دارد. کاندیدا نوعی قارچ است که سبب عفونت‌های قارچی از جمله عفونت قارچی واژن می‌شود. این قارچ در بروز علائمی مانند خستگی، مهِ مغزی، مشکلات گوارشی و تضعیف سیستم ایمنی بدن نقش مهمی دارد.

3- ممکن است در درمان دیابت مفید باشد

دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها در سراسر جهان است. درحالی‌که معمولا بسیاری از درمانگرهای سنتی داروهایی را با عوارض جانبی خطرآفرین برای درمان دیابت تجویز می‌کنند، عصاره‌ی بادرنجبویه یکی از روش‌های طبیعی مؤثر برای درمان دیابت است.

محققان برای آزمایش تأثیر بادرنجبویه روی قندخون بالا، هم عصاره‌ی آن و هم روغن اسانسی آن را به گروهی از بیماران دادند. نتایج نشان داد هر دو محصول در کاهش سطح قندخون و نیز کاهش استرس اکسیداتیو مرتبط با دیابت تأثیر مشابهی داشتند.

اطلاعات به‌دست‌آمده آن‌قدر قانع‌کننده بود که محققان دانشگاه آزاد برلین را تحت‌تأثیر قرار داد. آنها اظهار داشتند: «عصاره‌ی اتانولی بادرنجبویه احتمالا می‌تواند در کنار درمان دارویی دیابت نوع ۲ یا در پیشگیری از آن مفید باشد.»